CRADLE TO CRADLE

BMA BUREAUSTOEL EN VAN MUNSTER

Het milieukenniscentrum binnen BMA ergonomics is de afdeling Productontwikkeling. Hier wordt in grote mate bepaald wat de impact van het product op het milieu is tijdens zijn complete levenscyclus. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van integrale productontwikkeling, waarbij aandacht is voor de montage (Design For Assembly), demontage (Design For Disassembly) en milieueffect (Eco-design).

Bij het maken van een productontwerp worden alle technische details door BMA zelf uitgewerkt. Hierbij worden de geometrie, de materialen, de productietechnieken, assemblage en demontage van het product volledig vastgelegd.

Elk product doorloopt tijdens zijn levenscyclus drie te onderscheiden fases. Dat zijn de productiefase, de gebruiksfase en de afdankingsfase. In elk van deze fases is sprake van een milieueffect. Bij de productie van een bureaustoel worden bijvoorbeeld (fossiele) grondstoffen gebruikt, energie toegevoegd en ontstaat er afval. Tijdens het gebruik is de belasting minimaal en tijdens de afdanking ontstaat er een afvalstroom die eventueel te recyclen is. Met deze constatering worden er binnen de afdeling Productontwikkeling twee speerpunten gehanteerd:

Speerpunt 1: Optimaliseren van het materiaalgebruik
Speerpunt 2: Maximaliseren recycling

Minimaliseren energie-inhoud
Om de impact van een materiaal goed in te kunnen schatten heeft de Nederlandse overheid een standaard gehanteerd. Dit is de GER-waarde, wat staat voor de totale energetische waarde van een product (Gross Energy Requirement).

Elk materiaal heeft een unieke energetische inhoud per hoeveelheid materiaal (MJ/kg). Deze energie-inhoud is hiermee dus een directe maat voor de milieubelasting van een product.

De materiaalkeuze tijdens het ontwikkelen van een product is uitermate belangrijk. Hiermee wordt voor het overgrote deel de energie-inhoud van het uiteindelijke product bepaald. Daarnaast is het zo dat de mogelijkheden om een materiaal te kunnen recyclen veel impact hebben. De GER-waarde van recyclaat kan namelijk sterk afwijken van dat van “virgin” materiaal.

Door de GER-waarden van de verschillende stoelmaterialen te vermenigvuldigen met de materiaalgewichten in een stoel en vervolgens alles bij elkaar op te tellen, ontstaat de totale energie-inhoud van een stoel. Door de GER-waarden van verschillende producten naast elkaar te zetten kan de klant de milieu-impact van een type stoel laten meewegen in de uiteindelijke keuze. Een lagere energiedichtheid staat voor minder belasting van het milieu.

Ook de wijze van transport is in GER-waarden uit te drukken. Doordat de BMA trucks zijn uitgerust met de mogelijkheid voor een extra laadvloer ontstaat een dubbele transportcapaciteit. Deze laadvloer kan bij retourtransporten weggehaald worden, waardoor onderdelen van leveranciers op standaard pallets mee terug te nemen zijn. Op deze manier is het mogelijk om op een uitermate efficiënte wijze de transporten te organiseren.

Door de stoelen op deze wijze te transporteren is de milieu-impact van transport uitgedrukt in GER-waarde zeer gering. Uitgedrukt in GER-waarden komt dit neer op 10 MJ per stoel.

Optimaliseren recycle-eigenschappen
Een goede mogelijkheid om het milieu te ontlasten is dus het gebruik van zogenoemd recyclaat of regeneraat. Deze grondstof is afkomstig van eerder gebruikte producten. Momenteel bestaat de Axia® uit 50% recyclaat! Dit percentage wordt elk jaar aangescherpt en hoger.

Doordat het materiaal niet de complete productieketen hoeft te doorlopen is het vaak lager in energieniveau dan het originele materiaal. Een goed voorbeeld hiervan is aluminium. Het weer smelten en hergebruiken levert een voordeel op van 90%.

Het is vaak zo dat bij veel materialen de mechanische eigenschappen minder worden tijdens het regenereren. Hierdoor ontstaat een grotere bandbreedte in de specificaties van het materiaal. Daarom wordt vaak een beperkt percentage regeneraat aan het “Virgin” materiaal toegevoegd. Aluminium is daarop een mooie uitzondering. Het heeft de eigenschappen om eindeloos hergebruikt te kunnen worden. Een andere reden voor beperkte percentages is simpelweg de beperkte beschikbaarheid van deze materialen.

Om toch de mogelijkheid te hebben om maximaal gebruik te maken van deze materialen is het belangrijk om het onderdeel zo te ontwerpen dat variaties in specificaties de functie niet belemmeren.

Toepassing niet-schadelijke stoffen
Het Duitse testinstituut LGA, Landes Gewerb Anstat, heeft voor BMA onderzocht of er schadelijke vluchtige stoffen in de stoel aanwezig zijn (Schadstoffprüfung). Dit wordt gedaan door de stoel een bepaalde tijd in een afgesloten ruimte te plaatsen en vervolgens alle stoffen te analyseren. Naast vluchtige stoffen is de Axia ook gecontroleerd op kankerverwekkende stoffen die in weekmakers van kunststoffen kunnen zitten.

Alle zwarte kunststofdelen waarmee de gebruiker veel in aanraking kan komen zijn daarom door de LGA ook gecontroleerd op Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen (PAK’s). Deze test is een onderdeel van het vooral in Duitsland zeer bekende GS-certificaat (Geprüfte Sicherheit).

Een derde norm waaraan de stoel voldoet is de EN 71-3. Dit is een norm die migratie van schadelijke stoffen controleert. De Nederlandse overheid gebruikt deze norm bij haar beleid om al haar inkopen op een duurzame wijze te organiseren.

Speerpunt 2: Maximaliseren recycling

Maximaliseren recycling
van de stoelen die terugkomen na de gebruiksfase. BMA wil de stoelen die aan het einde van hun levensduur zijn graag terugkopen om de recycling zo optimaal mogelijk te laten verlopen.

Bij het hergebruik van materialen wordt onderscheid gemaakt tussen de ecologische en technische kringloop. De natuur maakt optimaal gebruik van de ecologische kringloop. Het meest bekende voorbeeld daarvan zijn de bladeren aan een boom. Nadat ze zijn gebruikt in de zomer, vallen ze in de herfst op de grond, verteren en worden in de lente in de vorm van voedingsstoffen weer opgenomen.

Materialen die in een Axia beeldschermstoel worden gebruikt passen in de technische kringloop. Binnen deze kringloop ligt er een verantwoordelijkheid voor de leverancier, BMA en haar klanten. De leverancier zet het materiaal om in onderdelen die aan BMA geleverd worden. BMA assembleert een stoel die aan een klant verkocht wordt. De klant heeft de mogelijkheid om na gebruik de stoelen weer te verkopen aan BMA. Na demontage komen de materialen zo weer bij de leverancier terecht, die er weer onderdelen van maakt. Hierdoor is de kringloop gesloten.

Demontage
Alle stoelen die retour komen worden op dezelfde wijze gedemonteerd als dat ze gemonteerd worden. Dit gebeurt op een speciaal daarvoor ontworpen en ingerichte demontageafdeling.

Hier bestaat de mogelijkheid om grote hoeveelheden retourstoelen te verwerken (tot 500 stuks per week). Doordat er tijdens de ontwikkeling van de Axia beeldschermstoel gebruik gemaakt is van Design for Disassembly is het mogelijk de stoel uitermate efficiënt te demonteren. Dit gebeurt met dezelfde hulpmiddelen die ook bij het monteren worden gebruikt.

BMA – Samenstellingen
De meest optimale stroom is het hergebruiken van complete subsamenstellingen. Armleggers en onderstellen (stervoet met wielen) worden in overleg met de klant opnieuw gemonteerd. Dit gebeurt in de gerecyclede stoelen.

BMA – Onderdelen
De tweede stroom bestaat uit losse onderdelen die opnieuw gemonteerd kunnen worden. Dit zijn onderdelen die niet onderhevig zijn aan slijtage tijdens gebruik.

Leveranciers – Materialen
De laatste stroom bestaat uit losse onderdelen waarvan de (visuele) kwaliteit niet meer gewaarborgd kan worden of die niet meer bruikbaar zijn door wijzigingen. Deze worden op materiaal gesorteerd en geretourneerd naar de betreffende leverancier waar het gerecycled wordt en in kleine percentages aan nieuw materiaal wordt toegevoegd. Om dit goed uit te kunnen voeren is elk onderdeel voorzien van een codering waarin het materiaal wordt gespecificeerd.

Het geretourneerde materiaal wordt bij leveranciers hergebruikt. Door deze methodiek systematisch door te voeren in alle producten is het mogelijk een stoel voor een zeer groot deel opnieuw te gebruiken. Alle materialen in de stoel zijn goed te recyclen. Er zijn enkel wat restproducten die niet van elkaar te scheiden zijn en dus niet geretourneerd kunnen worden. Concreet gaat het hier om de verbinding van de stof aan de zitting en rug door middel van nietjes. In de afgelopen jaren zijn hier diverse oplossingen voor gevonden. Zo wordt bijvoorbeeld de rug van de Axia Visit niet meer vastgeniet, maar met behulp van strips vastgeklemd. Ook is het mogelijk een hoes met behulp van een touwtje rond een zitting of rug te spannen. Dit heeft geresulteerd in hogere recycle percentages bij de Axia Visit en de Axia Focus 24/7.